Signalen dat er ruzie aankomt

Ruzie zien aankomen begint met weten waar je op moet letten. De meeste ruzies ontstaan niet uit het niets. Er gaat een aanloop aan vooraf van minuten, soms van dagen, waarin de spanning oploopt. In die aanloop heb je nog keuze. Als de eerste harde zin gevallen is, wordt bijsturen een stuk moeilijker.

Wat merk je in je lichaam

Je lijf is meestal eerder dan je hoofd. Een strakke kaak, opgetrokken schouders, een knoop in je maag, een hart dat sneller gaat. Je ademt hoger en je wordt warm. Sommige mensen gaan harder praten, anderen juist zachter en trager.

Leer je eigen eerste teken kennen. Vraag je na een ruzie eens af: wat voelde ik als eerste, nog voordat ik iets zei? Voor de een is het gebalde vuisten, voor de ander een brok in de keel. Dat ene teken is je alarmbel voor de volgende keer.

Welke signalen hoor je in het gesprek

Ook aan de manier van praten is te horen dat het de verkeerde kant op gaat. Let op deze veranderingen, bij jezelf en bij je partner:

• De zinnen worden korter en het antwoord komt sneller dan de vraag.
• Er duiken woorden op als altijd, nooit en weer eens.
• Het gaat niet meer over het onderwerp maar over de persoon.
• Er komen oude voorvallen bij.
• Een van jullie zucht, rolt met de ogen of wordt sarcastisch.
• Een van jullie valt stil en kijkt weg.

De laatste twee punten lijken op wat relatieonderzoeker John Gottman minachting en stonewalling noemt. Samen met kritiek en defensiviteit zijn dat de vier gedragingen die hij als schadelijk voor een relatie beschrijft. Merk je er een van op, dan is het gesprek geen gewoon overleg meer.

Ruzie zien aankomen in de dagen ervoor

Soms begint de aanloop veel eerder. Je merkt dat je korter antwoordt. Je vertelt minder over je dag. Aanraken gebeurt minder vanzelf. Je voert in je hoofd alvast gesprekken waarin je gelijk krijgt, of je houdt een lijstje bij van wat de ander fout doet.

Dat zijn tekenen dat er iets ligt wat niet gezegd is. De ruzie die daarop volgt gaat dan zogenaamd over een deur die openstond, maar eigenlijk over iets van een week geleden. Hoe eerder je het echte punt noemt, hoe kleiner het gesprek.

Wat doe je als je de signalen herkent

Herkennen is de helft. De andere helft is iets anders doen dan je gewend bent. Benoem wat je merkt, zonder de ander de schuld te geven. 'Ik voel dat ik me opwind. Ik wil dit niet laten ontsporen.' Of: 'We gaan harder praten. Zullen we even opnieuw beginnen?'

Vertraag. Ga zitten als je staat, neem een slok water, adem een paar keer langzaam uit. Het klinkt klein, maar zo haal je de vaart uit het gesprek. Lukt dat niet, stel dan een korte onderbreking voor en zeg wanneer je terugkomt. 'Ik heb tien minuten nodig. Daarna wil ik het graag afmaken.'

Zie je de signalen bij je partner, zeg dan niet 'je wordt weer boos'. Dat werkt als olie op het vuur. Vraag liever: 'Ik zie dat dit je raakt. Wat gebeurt er?'

Maak samen een afspraak voor het moment zelf

Bijsturen gaat makkelijker als jullie er op een rustig moment iets over hebben afgesproken. Vertel elkaar wat jullie eerste tekenen zijn. 'Als ik ga ijsberen, zit ik al hoog.' Kies een woord of gebaar dat betekent: even stoppen. Spreek af dat de ander dat respecteert, en dat degene die stopt ook degene is die het gesprek weer oppakt.

Ben je bang voor de reactie van je partner, of let je op signalen omdat je je niet veilig voelt, dan is dat iets anders dan gewone spanning. Bel dan Veilig Thuis op 0800-2000, gratis en op elk uur van de dag.